Najprostszym sposobem na wykonanie speed testu SSD jest CrystalDiskMark – darmowy program mierzący szybkość odczytu i zapisu sekwencyjnego oraz losowego. Dzięki niemu sprawdzisz, czy dysk działa zgodnie z możliwościami interfejsu SATA lub NVMe i czy nie ogranicza wydajności komputera.
Przygotowanie do testu SSD
Warunki pomiaru wpływają na wynik, dlatego przed uruchomieniem benchmarku przygotuj system. Dzięki temu łatwiej porównasz rezultat ze specyfikacją producenta i kolejnymi pomiarami.
Przed testem wykonaj następujące czynności:
- Zamknij przeglądarki, gry, programy do edycji plików oraz inne aplikacje działające w tle.
- Nie kopiuj ani nie pobieraj dużych plików podczas pomiaru.
- Upewnij się, że na SSD pozostało wolne miejsce. Dysk zapełniony niemal w 100% może działać wyraźnie wolniej.
- Jeśli testujesz szybki dysk NVMe, pozwól mu ostygnąć przed pomiarem i sprawdź, czy ma właściwy radiator.
CrystalDiskMark wykonuje rzeczywiste operacje odczytu i zapisu, więc obciąża pamięć flash i zużywa część cykli zapisu SSD. Pojedynczy pomiar nie stanowi zwykle problemu, ale nie uruchamiaj pełnego benchmarku bez potrzeby, szczególnie na małym lub intensywnie eksploatowanym nośniku. Zadbaj też o kopię ważnych danych, ponieważ żaden test wydajności nie zastępuje kopii zapasowej.
Jak wykonać speed test SSD w CrystalDiskMark?
CrystalDiskMark jest prostym narzędziem dla systemu Windows, dostępnym w kilku wydaniach, między innymi Standard, Aoi i Shizuku. Do zwykłego pomiaru wystarczy wersja Standard. Poszczególne główne wersje programu mogą stosować odmienne metody pomiarowe, dlatego ich wyników nie należy porównywać bezpośrednio.
- Pobierz CrystalDiskMark z oficjalnego źródła projektu i zainstaluj lub uruchom wersję przenośną.
- W górnym menu wybierz literę partycji, na której znajduje się testowany SSD.
- Ustaw liczbę przejść. Trzy pomiary wystarczą do szybkiego sprawdzenia, a pięć daje bardziej powtarzalny rezultat.
- Wybierz rozmiar pliku testowego. Do ogólnej kontroli możesz użyć ustawienia domyślnego, a większy plik lepiej pokaże zachowanie dysku przy dłuższym transferze.
- Sprawdź jeszcze raz wybraną partycję i kliknij przycisk All, aby uruchomić pełny zestaw odczytów i zapisów.
- Poczekaj na zakończenie wszystkich pomiarów. Nie korzystaj w tym czasie intensywnie z komputera.
Program wyświetli wyniki w MB/s oraz IOPS. Jednostka MB/s oznacza milion bajtów na sekundę. Odczyt i zapis mogą różnić się od danych z opakowania, ponieważ producent zwykle podaje wartości maksymalne uzyskane w określonej konfiguracji.
Jak czytać wyniki CrystalDiskMark?
Najważniejsze rozróżnienie dotyczy rodzaju operacji. Seq, czyli test sekwencyjny, pokazuje szybkość transferu dużych, uporządkowanych plików. Ten wynik ma znaczenie podczas kopiowania filmów, archiwów lub obrazów dysków.
Rnd, czyli test losowy, symuluje pracę z małymi plikami rozmieszczonymi w różnych miejscach nośnika. Lepiej opisuje responsywność systemu, uruchamianie aplikacji i wykonywanie wielu drobnych operacji. Wyniki losowe często podawane są także w IOPS, czyli liczbie operacji wejścia i wyjścia na sekundę.
Litery Q i T oznaczają odpowiednio długość kolejki operacji oraz liczbę wątków. Niskie wartości Q i T są bliższe typowej pracy użytkownika domowego, natomiast wyższe ustawienia pokazują potencjał dysku przy równoległym obciążeniu.
| Typ SSD | Średni odczyt sekwencyjny | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| SATA 6 Gb/s | około 500–550 MB/s | Starsze i popularne komputery, modernizacja laptopa |
| NVMe PCIe 3.0 | około 3000–3500 MB/s | Komputer do pracy, gier i codziennych zastosowań |
| NVMe PCIe 4.0 | około 5000–7000 MB/s | Nowoczesny komputer, duże pliki, wymagające aplikacje |
| NVMe PCIe 5.0 | około 9000–12 000 MB/s | Platformy obsługujące PCIe 5.0, zadania wymagające wysokiego transferu |
Podane zakresy są orientacyjne. Wynik zależy od konkretnego modelu, pojemności, temperatury, wersji programu i platformy sprzętowej. Dysk PCIe 4.0 zamontowany w gnieździe PCIe 3.0 nie osiągnie wartości charakterystycznych dla pełnej przepustowości czwartej generacji.
Dlaczego wynik jest niższy od specyfikacji?
Różnica między CrystalDiskMark a tabelą producenta nie musi oznaczać awarii. Deklaracje dotyczą zwykle najlepszego scenariusza, a komputer może ograniczać transfer na kilka sposobów:
- Przegrzewający się kontroler może uruchomić thermal throttling i obniżyć prędkość, aby chronić elektronikę.
- Niemal pełny SSD ma mniej wolnego miejsca na operacje kontrolera, co często pogarsza zapis.
- Płyta główna może udostępniać wolniejsze gniazdo PCIe albo dzielić linie z innymi urządzeniami.
- Procesor, sterowniki i ustawienia oszczędzania energii w Windows mogą zmienić rezultat pomiaru.
Jeżeli wynik jest drastycznie niższy od oczekiwanego, powtórz test po schłodzeniu dysku, zwolnieniu miejsca i zamknięciu aplikacji w tle. Gdy problem nadal występuje, sprawdź tryb pracy kontrolera, sterowniki oraz zgodność gniazda z generacją PCIe.
Do szybkiej oceny wystarczą trzy przejścia i jeden pomiar. Pełny benchmark warto wykonywać rzadko, a uzyskane liczby interpretować razem z typem interfejsu, temperaturą i stopniem zapełnienia nośnika.
