Spam telefoniczny to niechciane połączenie, zwykle marketingowe, automatyczne albo związane z próbą oszustwa. Telefon może rozpoznać je na podstawie zgłoszeń użytkowników, baz numerów i informacji operatora, ale żadna automatyczna ochrona nie daje pełnej pewności.
Czym jest spam telefoniczny?
Spam telefoniczny obejmuje połączenia, o które nie prosiłeś i których nie oczekujesz. Mogą pochodzić od telemarketerów, automatycznych botów lub osób próbujących wyłudzić dane. Sam fakt, że numer jest nieznany, nie oznacza jeszcze spamu, ale połączenie oznaczone przez telefon jako podejrzane wymaga ostrożności.
Osobnym problemem jest spoofing, czyli podszywanie się pod numer innej osoby, firmy lub instytucji. Na ekranie może pojawić się numer banku, urzędu albo znanej firmy, choć połączenie w rzeczywistości pochodzi od oszusta. Dlatego wyświetlonej nazwy i numeru nie należy traktować jako wystarczającego potwierdzenia tożsamości rozmówcy.
Jak włączyć ochronę przed spamem w telefonie?
Android i aplikacja Telefon Google
Nazwy poszczególnych opcji mogą się nieco różnić zależnie od wersji aplikacji i producenta telefonu. W aplikacji Telefon Google szukaj ustawień identyfikacji rozmówcy oraz spamu.
Ochronę na telefonie z Androidem włączysz w następujący sposób:
- Otwórz aplikację Telefon i przejdź do jej ustawień.
- Wybierz sekcję Identyfikator rozmówcy i spam.
- Włącz opcję pokazywania identyfikatora rozmówcy i informacji o spamie.
- Aktywuj filtrowanie lub blokowanie połączeń rozpoznanych jako spam.
Po włączeniu filtra telefon może automatycznie odrzucać połączenia zaklasyfikowane jako spam. Sprawdzaj jednak historię połączeń, ponieważ filtr może czasem potraktować ważny numer jako podejrzany.
iPhone
W systemie iOS dostępne są funkcje wyciszania nieznanych połączeń oraz filtrowania połączeń rozpoznanych jako niechciane. W nowszych wersjach systemu część ustawień znajduje się w sekcji aplikacji Telefon.
Podstawową konfigurację przeprowadzisz tak:
- Otwórz aplikację Ustawienia.
- Przejdź do sekcji Aplikacje, a następnie wybierz Telefon.
- Włącz filtrowanie połączeń lub wyciszanie nieznanych dzwoniących.
- Sprawdź, czy połączenia od nieznanych numerów trafiają do właściwej listy lub poczty głosowej.
Wyciszanie wszystkich nieznanych numerów ogranicza liczbę przerw, ale może też ukryć ważne połączenie, na przykład od kuriera, przychodni albo firmy, z którą wcześniej nie miałeś kontaktu. Jeśli oczekujesz telefonu z nieznanego numeru, lepiej korzystać z łagodniejszego filtrowania zamiast całkowitego wyciszania.
Skąd telefon wie, że numer to spam?
Smartfon korzysta z baz danych utrzymywanych przez dostawcę systemu lub aplikacji telefonicznej. Jednym ze źródeł informacji są zgłoszenia społecznościowe. Gdy wielu użytkowników oznaczy ten sam numer jako spam, rośnie prawdopodobieństwo, że kolejne połączenia zostaną opisane jako podejrzane.
Systemy sprawdzają także publiczne informacje o firmach. Numer powiązany z wizytówką w Mapach Google albo z Profilem Firmy w Google może zostać rozpoznany jako numer przedsiębiorstwa, a nie jako spam. Nie oznacza to jednak, że każde połączenie z firmowego numeru jest bezpieczne. Bazy mogą być nieaktualne, a oszust może podszyć się pod rzeczywiście istniejący numer.
Automatyczne rozpoznawanie opiera się więc na kilku sygnałach: wcześniejszych zgłoszeniach, danych katalogowych, historii zachowania numeru i informacjach przekazywanych przez operatorów. Telefon nie „wie”, kto naprawdę mówi po drugiej stronie. Ocenia prawdopodobieństwo na podstawie dostępnych danych.
Jak działają zabezpieczenia sieciowe w Polsce?
Ochrona w telefonie to tylko jedna warstwa zabezpieczeń. Drugą tworzą operatorzy i rozwiązania regulacyjne. W Polsce ważną rolę pełni rejestr DNO, czyli wykaz numerów przeznaczonych wyłącznie do odbierania połączeń głosowych. Jeśli instytucja zgłosi do niego numer, nie powinien on służyć do wykonywania połączeń wychodzących przez inne podmioty. Ogranicza to możliwość podszywania się pod taki numer, choć nie eliminuje wszystkich oszustw.
Operatorzy w Polsce mają także obowiązki związane z ochroną abonentów przed spoofingiem. Nie oznacza to jednak, że każdy fałszywy telefon zostanie automatycznie zablokowany. Oszuści mogą używać zwykłych numerów, zmieniać je albo korzystać z innych metod ukrywania źródła połączenia.
| Metoda | Poziom działania | Główna korzyść |
|---|---|---|
| Filtry systemowe | Telefon i aplikacja telefoniczna | Rozpoznają lub blokują numery na podstawie baz i zgłoszeń użytkowników |
| Rejestr DNO | Sieć operatora i regulacje w Polsce | Ogranicza wykorzystywanie wybranych numerów przeznaczonych do odbierania połączeń |
| Weryfikacja ręczna | Działanie użytkownika | Pozwala potwierdzić rozmówcę przez oficjalny numer lub aplikację instytucji |
Standard STIR/SHAKEN działa jako dodatkowa metoda potwierdzania tożsamości numeru. Operator może podpisać informację o numerze cyfrowo, a sieć ocenia, czy połączenie ma wiarygodne pochodzenie. W systemie stosuje się poziomy atestacji A, B i C, które różnią się zakresem potwierdzenia informacji o dzwoniącym.
STIR/SHAKEN jest wykorzystywany między innymi w Stanach Zjednoczonych, ale nie jest w pełni wdrożony w Polsce. Nie należy więc zakładać, że polska sieć automatycznie potwierdza każde połączenie za pomocą tego standardu. W polskich warunkach większe znaczenie mają obecnie filtry telefonów, działania operatorów oraz rozwiązania wynikające z przepisów dotyczących spoofingu, w tym rejestr DNO.
Co zrobić, gdy dzwoni nieznany numer?
Jeśli rozmówca prosi o kod SMS, dane logowania, numer karty, przelew albo instalację aplikacji, zakończ rozmowę. Nie potwierdzaj tożsamości na podstawie samego numeru widocznego na ekranie. Rozłącz się i skontaktuj z bankiem lub inną instytucją przez numer podany na jej oficjalnej stronie albo w aplikacji.
Możesz też zablokować numer i oznaczyć go jako spam. Takie zgłoszenie może pomóc w aktualizowaniu baz wykorzystywanych przez systemy ochrony.
Notka ekspercka: automatyczne filtry działają na podstawie prawdopodobieństwa, a nie pewności. Mogą przepuścić nowe numery używane przez oszustów albo błędnie oznaczyć prawidłowe połączenie. Najbezpieczniejsze połączenie ochrony systemowej i własnej ostrożności to rozłączenie rozmowy budzącej wątpliwości oraz samodzielna weryfikacja przez oficjalny kanał.
